Dugo Polje

Selo Dugo Polje je jedino u istočnom delu basena, koje se nalazi na njegovom južnom obodu, ispod krečnjaka planine Device. Selo se nalazi 520 metara iznad doline Moravice na maloj jezerskoj terasi.

Pošto je selo izgrađeno na tankoj i dugačkoj jezerskoj terasi, ima prošireni oblik u pravcu zapad-istok. To ga razlikuje od ostalih sela u banjskom basenu, koje su obično okruglog oblika. Zajednica je duga više od 3,5 kilometara. Zajednica je duga više od 3,5 kilometara. Stanovi su najgušće zbijeni duž glavnog seoskog puta, u centru sela, gde se nalaze škola i sud. Oni postaju sve ređi kako se približavate krajevima stanova. Selo je podeljeno na tri manja dela, od kojih je svaki dobio ime po velikoj porodici. Matinska Mala je u centru, Pavlovska Mala je na zapadu, a Kamenjarska Mala je na istoku.

Selo je raslo prvenstveno kao rezultat doseljavanja. U početku su zgrade bile raširene i sakrivene po livadama tako da se ne vide izdaleka i niko nije znao da tamo postoji selo. Kasnije su grupisani zajedno. Gmitrovci i Ilinci su bile prve familije tu.

Meštani se bave poljoprivredom i stočarstvom. Imanja se nalaze ispod Pašinog Polja, Vrela, Jusine livade, Osmanova livade, Prisadju, Ćatnoj livadi, Kalinovovoj Bari, Vetrilu, Gloganu, Zmijancu i Bigru. Pašnjaci i livade oko Moravice su izuzetno plodni. U Devici su letnje pojate. Stoka se tera u letnje pašnjake, kao i druga obližnja sela koja okružuju Devicu planinu, a vraćaju se oko Krstovdana u zimske pašnjake. Pre svega gaje sitnu stoku kao što su ovce i koze. O njoj brine jedan zadrugar koji je za to posebno određen. Na farmama se muzu stoka i prerađuje mleko. Imaju šumu u Devici. Meštani koriste sledeće izvore vode za piće: Vrelo, Klisura, Belovac, Golemi Kladenac, Tezga.

Najjači vetar u selu je južni, koji „čupa crepove sa kuća“. Naselje je prepolovljeno seoskim putem koji prolazi njegovom dužinom. Od naselja do glavnog puta vode dva pravca, jedan na istočnom kraju do gornjih sela i jedan na zapadnom kraju do Sokobanje. Dalje, do Device vode razni putevi, od kojih je najvažniji prolazi Polom.

U selu ćive sledeće familije: Pavlovci, Stojinci, Cvеjinci, Vučinci, Matinci, Jеrеminci, Zdravkovići, Nikolići, Prvulovci, Jankovci, Mišinci, Brankovci, Nеšinci (Paraćinci), Popovci, Spasići, Stojanovci, Širkići, Nеdеljkovići, Jovanovići, Matеjovići, Osmanovići, Alići i Musići.

Spasovdan je seoski zavet.