Skip to content

Sokobanja
Flora i fauna

Pošto se Soko Banja nalazi u podnožju kraških predela istoène Srbije, vegetacija ovog regiona je floristièki vrlo raznovrsna, ali je prostorno relativno malo zastupljena.Najveæim delom su ovi predeli obešumljeni ili su šume potpuno devastirane.Tako se prirodni šumski kompleksi, vezani za odredjen tip zemljišta, javljaju samo na ogranièenim, teško pristupaènim planinskim prostorima.U južnim predelima oblasti, u podnožju planina, najpre je zastupljen mediteranski florni element sa znatnim brojem vrsta pretežno niske vegetacije, kojima crvenica odgovara kao tip zemljišta.U istim oblastima javljaju se i južno-evropske vrste.iduæi u visinu i prema severu ove sastojine zamenjuje balkansko-ilirski florni element,a dalje se redjaju šume srednje-evropskog tipa, sa podzolom kao odgovarajuæim zemljištem.

Vegetacioni pojasevi se, kao i klimatski i pedološki, smenjuju iduæi od podnožja ka vrhovima i imaju slodeæi raspored:a) pojas belog graba pomešan sa cerom i sladunom;b) pojas belog graba sa javorom;c) pojas meèje leske;d) pojas bukove šume koja na zaklonjenijim padinama i osojnim strsnama prelazi u šumu kleke i smrèe.Na istaknutijim vrhovima i strmim liticama Suve planine, Rtnja i Kuèaja javljaju se još i crni bor i šume jele.U celini na kraškim terenima dominantnu ulogu imaju mešovite šume rasprostranjene na zaravnima i bilima.iznad šumskog kata javljaju se pašnjaci sa stepskom travom na prisojnim i arkto-alpskim floristièkim elementima na osojnim stranama.U istoènoj Srbiji najbolje je oèuvana prirodna vegetacija bukovih šuma.Najveæi kompleksi sreæu se na višim i nepristupaènijim kreènjaèkim planinama.šume nižih katova u najveæoj meri su uništene stihijskom eksploatacijom,delimièno paljenjem u nižim oblastima, tokom poslednjih 150 godina.

Vegetacija Soko Banje je znaèajan faktor koji utièe na klimu i na èoveka. šume se prostiru na oko 20 000 ha. Tu preovladava bukova, hrastova šuma, kao i èetinari koji zauzimaju 1 300 ha.Sva brda koja se pružaju do same Banje, bogata su lipovom šumom, pa je u junu vazduh pun opojnog mirisa.Baš zbog ovog šumskog okruženja u Soko Banji nema naglih klimatskih promena koje èovak teško podnosi.Nekada su šume na ovom prostoru zauzimale znatno veæe površine, ali su brojnim èovekovim aktivnostima znatno degradirane kako u pogledu prostornog obuhvata, tako i u izmeni strukture. Naroèito su stradale kvalitetne šumske sastojine (hrastove, bukove i èetinarske) posebno u dolinskom delu i po severnom i zapadnom planinskom obodu.

Izuzetnu floristièku i zdravstvenu vrednost podruèja Soko Banje èini samoniklo lekovito bilje. Naime, ovaj prostor je od davnina poznat po brojnim korisnim vrstama lekovitih i drugih biljaka, koji u okviru svekolikog bogatstva i raznolikosti flore istoène Srbije zauzima jedno od najznaèajnijih mesta.Najnovija istraživanja lekovitih i aromatiènih biljaka ovog kraja potvrdila su veliku raznolikost i bogatstvo odredjenih vrsta (naroèito na Rtnju, Orenu i Devici), tako i njihov visok kvalitet u pogledu lekovitih sastojaka. Utvrdjeno je prisustvo oko 200 vrsta (medju kojima ima i endemskih) od kojih su najpoznatije rtanjski èaj, kantarion, majèina dušica, vranilovka, lipa, iva, hajduèica i dr